DEXIS ، موج تازه‌ای از نوآوری‌ها را در اکوسیستم متصل تصویربرداری دندان‌پزشکی معرفی کرد

از اصلاح حرکت در CBCT و پروتکل جدید اسکن ایمپلنت تا تصویربرداری سه‌بعدی کانال ریشه، همکاری ابری با لابراتوار و نسل تازه رادیوگرافی دستی

شرکت DEXIS در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ مجموعه‌ای از به‌روزرسانی‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری را در سبد فناوری‌های دیجیتال خود معرفی کرد؛ مجموعه‌ای که تصویربرداری دوبعدی و سه‌بعدی، اسکن داخل‌دهانی، تشخیص مبتنی بر نرم‌افزار، برنامه‌ریزی درمان، همکاری ابری با لابراتوار و خدمات پشتیبانی را در یک اکوسیستم متصل به یکدیگر نزدیک‌تر می‌کند.

اهمیت این خبر بیش از آنکه به معرفی یک محصول منفرد مربوط باشد، به جهت‌گیری کلان DEXIS بازمی‌گردد: تبدیل تصویربرداری دندان‌پزشکی از مجموعه‌ای از دستگاه‌های جدا از هم به یک جریان کاری دیجیتال پیوسته که از ثبت داده آغاز می‌شود و تا تشخیص، برنامه‌ریزی درمان، ارتباط با لابراتوار و پیگیری بیمار ادامه پیدا می‌کند.

به‌روزرسانی‌های تازه شامل NOMAD Pro 3، قابلیت Motion Correction برای OP 3D، پروتکل SEAT در IS ScanFlow، سری جدید Slim Tip برای اسکنر Imprevo، ماژول اندودنتیکس DTX Studio Clinic 4.10، توسعه DEXIS IOS Cloud و اتصال بیشتر به سامانه‌هایی مانند 3Shape، Asiga و SmileGrid است.

نسل تازه NOMAD؛ به‌روزرسانی رادیوگرافی دستی داخل‌دهانی

در بخش تصویربرداری داخل‌دهانی، DEXIS نسل جدید سیستم رادیوگرافی دستی خود با نام NOMAD Pro 3 را معرفی کرده است. شرکت سازنده اعلام کرده این نسل با هدف بهبود کیفیت تصویر، افزایش دوام دستگاه و ارتقای طراحی ایمنی توسعه یافته است.

از نظر رگولاتوری نیز NOMAD Pro 3 صرفاً یک محصول معرفی‌شده در یک رویداد تجاری نیست. اطلاعات رسمی سازمان غذا و داروی آمریکا نشان می‌دهد این دستگاه با شماره K253864 در ۲۰ مارس ۲۰۲۶ در مسیر 510(k) بررسی شده و FDA آن را از نظر مقرراتی «Substantially Equivalent» با دستگاه مرجع پذیرفته است. در پرونده FDA، این محصول به‌عنوان یک دستگاه پرتابل، باتری‌خور و مناسب تصویربرداری دستی دندان‌پزشکی توصیف شده است.

این موضوع به‌ویژه برای مراکزی اهمیت دارد که تصویربرداری داخل‌دهانی را در اتاق‌های متعدد، جراحی، درمان‌های اندودنتیک یا محیط‌های بالینی با جابه‌جایی زیاد دستگاه انجام می‌دهند؛ هرچند ارزیابی برتری واقعی کیفیت تصویر، ارگونومی یا ایمنی آن نسبت به نسل‌های قبل نیازمند داده‌های مقایسه‌ای مستقل است.

اصلاح حرکت بیمار در CBCT؛ تلاش برای کاهش تصاویر غیرقابل استفاده

یکی دیگر از به‌روزرسانی‌های قابل توجه، اضافه‌شدن قابلیت Motion Correction به سیستم ORTHOPANTOMOGRAPH OP 3D است.

حرکت بیمار یکی از مشکلات شناخته‌شده در تصویربرداری CBCT است و می‌تواند به ایجاد آرتیفکت، کاهش وضوح مرزهای آناتومیک و در مواردی نیاز به تکرار تصویربرداری منجر شود.

به گفته DEXIS، قابلیت جدید می‌تواند اثر حرکت بیمار را بر داده CBCT کاهش دهد و تصاویر واضح‌تر و از نظر تشخیصی قابل‌استفاده‌تری ایجاد کند. نکته مهم این است که براساس اعلام شرکت، فعال‌سازی این قابلیت به تعویض سخت‌افزار نیاز ندارد.

از دیدگاه فناوری، این نوع توسعه نشان‌دهنده تغییر مهمی در صنعت تصویربرداری است: بخشی از افزایش کیفیت دیگر الزاماً از طریق تغییر تیوب، سنسور یا هندسه دستگاه حاصل نمی‌شود، بلکه پردازش محاسباتی تصویر و الگوریتم‌های نرم‌افزاری به بخش مهمی از کیفیت نهایی تصویربرداری تبدیل شده‌اند.

با این حال، میزان تأثیر واقعی Motion Correction در سناریوهای بالینی مختلف، شدت‌های متفاوت حرکت و Field of Viewهای گوناگون باید براساس مطالعات مستقل و داده‌های بالینی ارزیابی شود.

پروتکل SEAT؛ تمرکز بر یکی از دشوارترین حوزه‌های اسکن دیجیتال ایمپلنت

DEXIS هم‌زمان نسخه جدید نرم‌افزار IS ScanFlow را با پروتکل تازه‌ای به نام SEAT Protocol توسعه داده است.

این پروتکل برای جریان‌های کاری مبتنی بر Scanbody طراحی شده و هدف آن هدایت مرحله‌به‌مرحله اسکن در درمان‌های ایمپلنتی، به‌ویژه بازسازی‌های Full-Arch و Multi-Unit است. براساس اعلام شرکت، این روش می‌تواند به بهبود Alignment و دقت داده‌های اسکن کمک کند.

DEXIS در بخش آموزشی خود نیز SEAT Protocol را به‌عنوان یک Guided Scanning Workflow برای موارد ایمپلنت معرفی کرده است.

این توسعه از نظر بالینی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا یکی از چالش‌های اسکن کامل قوس در بیماران بی‌دندان، محدودبودن Landmarkهای پایدار برای Stitching تصاویر و انتقال دقیق موقعیت چند ایمپلنت به مدل دیجیتال است.

بنابراین رقابت نسل جدید اسکنرهای داخل‌دهانی دیگر فقط بر سرعت یا اندازه هندپیس متمرکز نیست؛ طراحی پروتکل Acquisition، الگوریتم‌های تطبیق تصاویر و مدیریت Scanbodyها به همان اندازه سخت‌افزار در دقت نهایی اهمیت پیدا کرده‌اند.

البته ادعای بهبود دقت در موارد Full-Arch تا زمانی که با مطالعات مقایسه‌ای مستقل، داده‌های Trueness و Precision و ارزیابی در شرایط بالینی واقعی همراه نباشد، باید در چارچوب ادعای سازنده تفسیر شود.

Slim Tip برای Imprevo؛ دسترسی بهتر به نواحی دشوار

DEXIS برای اسکنر داخل‌دهانی Imprevo نیز یک Slim Tip جدید ارائه کرده است که برای افزایش دسترسی و مانور در فضاهای محدود، نواحی خلفی و بیمارانی با محدودیت بازشدن دهان طراحی شده است.

وجود این Tip جدید در پایگاه رسمی AccessGUDID وابسته به FDA نیز ثبت شده و رکورد عمومی آن در اوت ۲۰۲۶ منتشر شده است.

اهمیت چنین تغییری شاید در نگاه نخست کمتر از یک الگوریتم هوش مصنوعی به نظر برسد، اما در کار بالینی روزمره، دسترسی مناسب به مولرهای خلفی، بیماران دارای محدودیت بازشدن دهان و برخی موارد ایمپلنتی می‌تواند مستقیماً بر کامل‌بودن Dataset و احتمال نیاز به Re-scan اثر بگذارد.

DTX Studio Clinic 4.10 وارد اندودنتیکس سه‌بعدی می‌شود

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مجموعه، توسعه DTX Studio Clinic نسخه 4.10 و معرفی Endodontic Module است.

در این ماژول، داده‌های CBCT برای ایجاد تصویر سه‌بعدی قابل‌فهم‌تر از سیستم کانال ریشه به کار گرفته می‌شوند. DEXIS اعلام کرده نرم‌افزار از قابلیت‌هایی مانند نقشه‌برداری خودکار کانال، سگمنتیشن کمک‌گرفته از هوش مصنوعی، نمایش مسیر کانال و بررسی Cross-Sectional برخوردار است.

هدف این است که دندان‌پزشک پیش از شروع درمان، درک دقیق‌تری از آناتومی کانال، پیچیدگی مورد و ضرورت احتمالی ارجاع به متخصص داشته باشد.

نسخه 4.10 نرم‌افزار DTX Studio Clinic در پایگاه رسمی AccessGUDID نیز با وضعیت Commercial Distribution ثبت شده است.

این بخش از خبر از منظر مسیر آینده دندان‌پزشکی دیجیتال اهمیت زیادی دارد. CBCT تا امروز عمدتاً یک منبع تصویری بود که دندان‌پزشک باید خود آن را Slice به Slice تفسیر می‌کرد. نسل جدید نرم‌افزارها در حال حرکت به سمت ساختن مدل‌های آناتومیک، سگمنتیشن ساختارها و ارائه لایه‌ای از Assisted Intelligence بر روی داده خام تصویربرداری هستند.

با این حال، استفاده از چنین ابزارهایی نباید با «تشخیص خودکار» یکسان تلقی شود. تصمیم تشخیصی و درمانی همچنان مسئولیت دندان‌پزشک است و عملکرد ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند تحت تأثیر کیفیت CBCT، آرتیفکت‌های فلزی، رزولوشن و پیچیدگی آناتومی قرار گیرد.

DEXIS نیز تصریح می‌کند که دسترسی به برخی قابلیت‌ها بسته به منطقه جغرافیایی و الزامات رگولاتوری متفاوت است.

حرکت از «ارسال فایل» به همکاری واقعی کلینیک و لابراتوار

بخش دیگر راهبرد DEXIS به فضای ابری مربوط است.

پلتفرمی که پیش‌تر با نام IS Connect شناخته می‌شد، اکنون با نام DEXIS IOS Cloud توسعه یافته است. این سامانه قرار است انتقال داده اسکن، مدیریت Case و ارتباط میان کلینیک و لابراتوار را در یک محیط ابری انجام دهد.

طبق اطلاعات منتشرشده از سوی DEXIS، IOS Cloud از اتصال به 3Shape و exocad و همچنین جریان‌های کاری مبتنی بر STL پشتیبانی می‌کند و امکان ارسال Case، دسترسی به داده اسکن و ارتباط مستقیم کلینیک و لابراتوار را فراهم می‌سازد.

در مدل سنتی، اسکن بیمار انجام و فایل صادر می‌شود؛ سپس فایل از طریق یک مسیر جداگانه در اختیار لابراتوار قرار می‌گیرد و ارتباط درباره Case نیز در پیام‌رسان، ایمیل یا تماس تلفنی ادامه می‌یابد.

رویکرد Cloud-Based تلاش می‌کند این مراحل را به یک Workflow واحد تبدیل کند.

از منظر مدیریتی، چنین ساختاری بالقوه می‌تواند خطاهای ناشی از انتقال فایل، دوباره‌کاری، نسخه‌های متعدد داده و پراکندگی ارتباطات را کاهش دهد. در مقابل، مراکز درمانی باید موضوعاتی مانند امنیت سایبری، سطح دسترسی کاربران، محل ذخیره داده، Backup، انطباق با مقررات حفاظت از اطلاعات بیمار و امکان بازیابی داده در صورت اختلال سرویس را جدی‌تر بررسی کنند.

اکوسیستم «باز»؛ DEXIS اتصال به پلتفرم‌های دیگر را گسترش می‌دهد

DEXIS همچنین اعلام کرده اتصال اکوسیستم خود را با شرکت‌هایی مانند Asiga، 3Shape و SmileGrid توسعه می‌دهد.

این موضوع از لحاظ راهبردی مهم است، زیرا یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های کلینیک‌های دیجیتال، گرفتارشدن در یک اکوسیستم بسته یا همان Vendor Lock-in است.

DEXIS در سال‌های اخیر تلاش کرده DTX Studio، اسکنرهای داخل‌دهانی، CBCT و سامانه‌های ابری خود را نه صرفاً به‌عنوان محصولات مستقل، بلکه به‌عنوان اجزای یک معماری دیجیتال متصل معرفی کند. شرکت پیش‌تر نیز DTX Studio Clinic را هسته مرکزی این اکوسیستم و محل تجمیع داده‌های دوبعدی، سه‌بعدی، اسکن داخل‌دهانی و اطلاعات تشخیصی معرفی کرده بود.

تحول مهم‌تر از محصولات؛ «یک بیمار، یک فضای داده»

آنچه این مجموعه معرفی را از یک خبر عادی محصول متمایز می‌کند، جهت‌گیری معماری آن است.

در دندان‌پزشکی دیجیتال نسل نخست، یک کلینیک ممکن بود دارای CBCT، اسکنر داخل‌دهانی، دوربین، نرم‌افزار Implant Planning و CAD/CAM باشد، اما هر سیستم پایگاه داده و Workflow مستقل خود را داشت.

نسل جدید در تلاش است تمام این داده‌ها را پیرامون یک پرونده دیجیتال واحد بیمار سازمان‌دهی کند.

در چنین مدلی:

CBCT تنها یک تصویر سه‌بعدی نیست؛

اسکن داخل‌دهانی تنها یک فایل STL نیست؛

رادیوگرافی فقط یک تصویر دوبعدی نیست؛

و هوش مصنوعی نیز یک نرم‌افزار جداگانه نیست.

این اطلاعات در کنار یکدیگر به یک Clinical Data Environment تبدیل می‌شوند که می‌تواند تشخیص، برنامه‌ریزی، ارتباط با بیمار، درمان و Follow-up را به یک جریان پیوسته متصل کند.

صفحه رسمی DEXIS نیز اکوسیستم خود را به‌عنوان بستری معرفی می‌کند که داده‌های 2D، 3D، اسکن داخل‌دهانی و Photography را در یک فضای بیمار مبتنی بر هوش مصنوعی تجمیع می‌کند.

اهمیت این خبر برای کلینیک‌های دیجیتال

برای یک مرکز دندان‌پزشکی دیجیتال، پیام اصلی این خبر الزاماً خرید NOMAD Pro 3 یا جایگزینی فوری یک اسکنر نیست.

موضوع مهم‌تر، معیار انتخاب نسل آینده فناوری است.

در گذشته ممکن بود کیفیت مستقل هر دستگاه تعیین‌کننده باشد؛ امروز باید بررسی کرد که دستگاه موردنظر تا چه اندازه می‌تواند با CBCT، اسکنر، CAD/CAM، سیستم مدیریت بیمار، لابراتوار و نرم‌افزارهای تشخیصی ارتباط برقرار کند.

بنابراین هنگام ارزیابی چنین اکوسیستمی، حداقل پنج موضوع اهمیت پیدا می‌کند: قابلیت تبادل داده و فرمت‌های باز، یکپارچگی واقعی داده بیمار، امنیت و مالکیت اطلاعات، امکان افزودن فناوری‌های جدید بدون تعویض کل زیرساخت، و میزان وابستگی مرکز به یک Vendor خاص.

برای مراکزی که هم‌زمان از چند برند استفاده می‌کنند، مسئله Interoperability می‌تواند حتی مهم‌تر از مشخصات فنی یک دستگاه منفرد باشد.

تحلیل فناوری

معرفی سپتامبر ۲۰۲۶ DEXIS را می‌توان بخشی از یک روند گسترده‌تر در دندان‌پزشکی دیجیتال دانست؛ روندی که محور رقابت را از «بهترین دستگاه» به سمت بهترین اکوسیستم داده و Workflow منتقل می‌کند.

در این مدل، ارزش یک CBCT صرفاً به وضوح تصویر آن محدود نیست؛ ارزش واقعی زمانی افزایش می‌یابد که تصویر بتواند وارد نرم‌افزار تشخیصی شود، با اسکن داخل‌دهانی Match شود، در برنامه‌ریزی درمان مورد استفاده قرار گیرد و در ادامه با سیستم‌های درمانی و لابراتوار ارتباط برقرار کند.

همین منطق در مورد اسکنر داخل‌دهانی نیز صادق است. سرعت اسکن و دقت همچنان حیاتی‌اند، اما قابلیت اتصال به نرم‌افزارهای طراحی، لابراتوار، Cloud، Implant Planning و پرونده دیجیتال بیمار به بخشی از ارزش بالینی دستگاه تبدیل شده است.

این تحول احتمالاً در سال‌های آینده مرز میان «دستگاه تصویربرداری»، «نرم‌افزار تشخیصی» و «سامانه مدیریت Workflow» را بیش از گذشته کمرنگ خواهد کرد.

جمع‌بندی

مجموعه نوآوری‌های جدید DEXIS را نمی‌توان صرفاً فهرستی از چند به‌روزرسانی محصول دانست.

NOMAD Pro 3 بخش سخت‌افزار تصویربرداری داخل‌دهانی را به‌روزرسانی می‌کند؛

Motion Correction تلاش می‌کند بخشی از مشکلات CBCT را به کمک پردازش نرم‌افزاری کاهش دهد؛

SEAT Protocol یکی از پیچیده‌ترین Workflowهای اسکن ایمپلنت را هدف قرار داده است؛

Imprevo Slim Tip دسترسی داخل‌دهانی را توسعه می‌دهد؛

DTX Studio Clinic 4.10 داده CBCT را به سمت تحلیل سه‌بعدی ساختاریافته‌تر در اندودنتیکس می‌برد؛

و DEXIS IOS Cloud تلاش می‌کند ارتباط کلینیک و لابراتوار را از مبادله ساده فایل به یک محیط کاری پیوسته منتقل کند.

مهم‌ترین پیام این خبر شاید همین باشد: آینده دندان‌پزشکی دیجیتال فقط متعلق به دستگاه‌های دقیق‌تر نیست؛ متعلق به سامانه‌هایی است که بتوانند داده‌های گوناگون بیمار را به‌صورت ایمن، قابل‌استفاده و بالینی معنادار به یکدیگر متصل کنند.

در عین حال، بخشی از اطلاعات مربوط به عملکرد بالینی این فناوری‌ها در حال حاضر از منابع خود شرکت DEXIS منتشر شده است. بنابراین برای قضاوت درباره برتری تشخیصی، دقت Full-Arch، میزان کاهش آرتیفکت حرکتی یا تأثیر نهایی این قابلیت‌ها بر Outcome درمان، انتشار مطالعات مستقل و داده‌های مقایسه‌ای همچنان اهمیت دارد.

________________________________________

منابع اصلی و تکمیلی

۱. منبع اصلی خبر — DEXIS، ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶

DEXIS Unveils Portfolio-Wide Innovations That Advance Its Connected Imaging Ecosystem

مشاهده خبر اصلی در وب‌سایت DEXIS

۲. سازمان غذا و داروی آمریکا — پرونده 510(k) دستگاه NOMAD Pro 3

شماره پرونده: K253864؛ تصمیم FDA در ۲۰ مارس ۲۰۲۶.

مشاهده پرونده رسمی NOMAD Pro 3 در FDA

۳. DEXIS — DTX Studio Clinic 4.10 و Endodontic Module

اطلاعات مربوط به Automated Canal Mapping، AI-Assisted Segmentation و نمایش سه‌بعدی آناتومی کانال.

مشاهده صفحه رسمی Endo Module

۴. پایگاه رسمی AccessGUDID — DTX Studio Clinic 4.10

ثبت نسخه 4.10 در پایگاه تجهیزات پزشکی آمریکا.

مشاهده رکورد DTX Studio Clinic 4.10 در AccessGUDID

۵. DEXIS — DEXIS IOS Cloud

اطلاعات مربوط به Workflow ابری، همکاری کلینیک و لابراتوار و اتصال به 3Shape و exocad.

مشاهده صفحه رسمی DEXIS IOS Cloud

۶. DEXIS — مشخصات و قابلیت‌های Imprevo

شامل Slim Tip، مشخصات فنی اسکنر و امکانات ارتباط با Workflowهای دیجیتال.

مشاهده صفحه رسمی DEXIS Imprevo

۷. AccessGUDID — DEXIS Imprevo Slim Tip

رکورد رسمی Slim Tip در پایگاه UDI تجهیزات پزشکی.

مشاهده رکورد Imprevo Slim Tip

۸. DEXIS — سابقه توسعه اکوسیستم دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی

اطلاعات مربوط به اتصال CBCT، اسکن داخل‌دهانی، تشخیص و Implant Planning در اکوسیستم DEXIS.

مطالعه معرفی اکوسیستم دیجیتال DEXIS